Nam Xu-đăng đối mặt nhiều thách thức

Người dân Nam Xu-đăng phải sống trong các trại tị nạn bởi xung đột. Ảnh ROI-TƠ Tuy nhiên, trong hai năm qua, Nam Xu-đăng vẫn chưa thoát ra khỏi cái bóng của chiến tranh, những dị đồng với nước láng giềng Xu-đăng vẫn chưa thể giải quyết và cuộc sống mới tốt đẹp vẫn chỉ là ước mong. Kể từ sau khi ký hiệp định hòa bình năm 2005 ở Xu-đăng, chính quyền miền nam Xu-đăng lúc đó và sau này tách ra thành Nam Xu-đăng chỉ có sáu năm để chuẩn bị cho việc trở nên một quốc gia độc lập. Đây là thời gian quá ngắn để có thể thống nhất các nhóm sắc tộc, xây dựng đường sá, dài, bệnh viện và tiến hành cuộc tổng tuyển cử. Mặc dù đạt tiến triển trong việc thiết lập thiết chế, song Nam Xu-đăng vẫn là một trong những nhà nước nghèo nhất thế giới. Nước này tiếp tục phải vật lộn với cuộc chiến chống đói nghèo, thất nghiệp, tham nhũng, giải quyết các tranh chấp trong quan hệ găng với Xu-đăng. Những cầm xây dựng giang sơn mới thành lập bị phủ bóng đen bởi căng thẳng và xung đột với nước hàng xóm Xu-đăng. Các cuộc tấn công leo thang dọc biên thuỳ hai nước vốn chưa phân định rõ ràng và ở giếng dầu tranh chấp trong năm 2012 đã làm hơn 170 nghìn người mất nhà ở, gây ra cuộc khủng hoảng nhân đạo. Bàn cãi về các khoản phí phải trả của Nam Xu-đăng, quốc gia không có biển, cho việc vận chuyển dầu mỏ qua đường ống dẫn tới cảng biển của Xu-đăng đã làm ngừng trệ hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Nam Xu-đăng trong hơn một năm, làm mất tới 98% thu nhập của nước này. Dù rằng các hoạt động sinh sản được khôi phục lại hồi tháng 4 vừa qua, chỉ vài tháng sau, Tổng thống Xu-đăng lại đe dọa đóng cửa đường ống dẫn dầu cho Nam Xu-đăng. Khắc-tum buộc tội Giu-ba tiếp tục tương trợ lực lượng phiến quân chiến trường cách mệnh chống Khắc-tum. Đáp lại, Giu-ba buộc tội Khắc-tum tương trợ lực lượng phiến quân đang hoạt động tại các bang Nam Cô-đô-phan, Nin Xanh và Đa-phơ. Nếu hoạt động xuất khẩu dầu mỏ được khôi phục bình thường, mỗi ngày sẽ có từ 250 nghìn đến 350 nghìn thùng dầu được bơm từ Nam Xu-đăng qua Xu-đăng, đem lại hàng tỷ USD doanh thu cho hai quốc gia đang gặp nhiều khó khăn về kinh tế này. Theo đánh giá của LHQ, dù rằng đạt được một số thành công đáng khích lệ, song Nam Xu-đăng đang phải đối mặt nhiều thách thức về an ninh, quyền con người, kinh tế - xã hội và sức mạnh của các cấp chính quyền, từ trung ương đến địa phương. Tuy Nam Xu-đăng hăng hái cải thiện quan hệ với nhà nước Xu-đăng láng giềng, tổ chức đối thoại giữa các nhóm vũ trang trong nước, bắt đầu tiến trình hòa hợp dân tộc và canh tân hệ thống bảo vệ pháp luật, song tình hình trật tự an ninh tại một số vùng ở Nam Xu-đăng hiện đang rất xấu do xung đột miên man giữa các nhóm vũ trang và các lực lượng an ninh khác nhau, dẫn đến tình trạng nhiều người dân vô tội trở nên nạn nhân, và quyền con người không được bảo đảm. Việc bắt người và ám sát lẫn nhau giữa các cánh vũ trang, cũng như giữa các cộng đồng dân cư, tôn giáo đang diễn ra khá phổ biến tại nhiều địa phương, gây lo ngại cho cộng đồng quốc tế, và tiềm tàng nhiều nguy cơ. Tầy gia tăng bởi xung đột sắc tộc và thất nghiệp trong khi Nam Xu-đăng chưa thể thiết lập một lực lượng cảnh sát đủ mạnh và đưa phong trào vốn trước đây là các phần tử nổi dậy thành một quân đội chuyên nghiệp. An ninh vẫn là thách thức lớn với tổ quốc mà nhiều lực lượng dân quân, tội nhân, thanh niên thất nghiệp, xung đột sắc tộc và cuộc giành giật đất đai tiếp diễn. THANH VÂN